چهارشنبه 2 جوزا 1403 برابر با Wednesday, 22 May , 2024
جستجو
Close this search box.
تاثیر انتخابات ترکیه بر افغانستان و مهاجران افغانستانی

به گزارش خبرگزاری مهاجر؛ مهم‌ترین انتخابات ریاست جمهوری ترکیه در سال های اخیر به دور دوم کشیده شد. قرار است این انتخابات در تاریخ ۲۸ ماه می برگزار شود. در این رقابت دو نامزد برتر یعنی رجب طیب اردوغان با قلیچدار اوغلو روبروی هم قرار گرفته اند. کارشناسان بر این باورند که نتیجه این انتخابات برای کشورهای همسایه و منطقه خاورمیانه سرنوشت ساز خواهد بود.

گرچه برخی از تحلیل‌گران وضعیت را به نفع اردوغان می‌بینند ولی در انتخابات همیشه یک نیروی غیرقابل پیش‌بینی وجود دارد و ممکن است آن‌گونه که گفته‌اند کار در این دور هم برای اردوغان چندان راحت هم نباشد. چنان‌که به تازگی خود اردوغان نیز خطاب به هوادارانش گفته است که خوش‌خیالی را کنار بگذارند و به طور جدی به پای صندوق‌‌های رای بروند.

در هر صورت هرکدام از دو رقیب در دور دوم انتخابات را ببرد تغییرات مهم نه تنها در ترکیه بلکه در سطح منطقه و خاورمیانه به وجود خواهد آمد. از همین رو پیروزی هر یک از دو شخص یادشده برای خیلی از کشورها و جریان‌های سیاسی در منطقه از جمله برای افغانستان مهم است.

در این میان انتخابات ترکیه برای افغانستان تنها از دو زاویه حمایت‌های تلویحی اردوغان از بنیادگرایی اسلامی و طالبان و مساله مهاجرین افغانستانی مقیم ترکیه دیده شده است. در حالی که این انتخابات زوایای دیگری نیز دارد که شاید به مراتب مهم‌تر و بنیادی‌تر از دو موضوع یادشده بخصوص برای سرنوشت سیاسی پرابهام افغانستان باشد.

روابط ترکیه و افغانستان از گذشته‌های دور همیشه مثبت و همدلانه بوده است. مردم ترکیه هنوز به مزار افغانستانی‌هایی که در جنگ مشهور چناق‌قلعه تحت فرماندهی مصطفی کمال اتاترک برای دفاع از ملت ترک جان باخته اند احترام می‌گذارند. سیاست‌مداران افغانستان و ترکیه هنوز از مناسبات نیک امان الله خان و کمال اتاترک یاد می‌کنند که روزگاری هر دو رویای نوسازی و توسعه دو کشور را در سر داشتند که یکی موفق شد و دیگری ناکام ماند.

در بیست سال گذشته نیز ترکیه هم در قالب سازمان ناتو در بخش نظامی و هم به صورت مستقل در بخش‌های اقتصادی و علمی و فرهنگی نقش مثبت در افغانستان داشته است. اما مهم‌ترین هدف ترکیه از حمایت‌های نظامی، اقتصادی و علمی از افغانستان در طی بیست سال گذشته معطوف به امر سیاسی بوده است.

از زمانی که قدرت در ترکیه در دست حزب «عدالت و توسعه» به رهبری رجب طیب اردوغان قرار گرفت، داوود احمداغلو وزیر خارجه و نخست وزیر وقت این کشور و از رهبران حزب عدالت و توسعه دکترین سیاست خارجی ترکیه تحت زعامت اردوغان را تدوین کرد که دارای چندین اصل مهم بود. مهم‌ترین اصلی که در این دکترین آمده است نقش میانجی‌گرانه ترکیه در قضایای بین المللی و منطقه‌ای است. از همین رو ترکیه در طی سال‌های گذشته در قضایای بین اسرائیل و سوریه، فتح و حماس، عراق و سوریه، ایران و غرب و اخیرا قضیه روسیه و اکراین دخیل بوده است.

در همین راستا ترکیه در بیست سال گذشته به خصوص در سال‌های اخیر عمر نظام جمهوریت که پروسه صلح افغانستان شتاب بیشتری گرفته بود، بسیار فعال بود. در آخرین روزهای عمر نظام سیاسی پیشین افغانستان و همزمان با تحولات گفتگوهای صلح در دوحه، ترکیه بنا بود در قالب روند قلب آسیا یا پروسه استانبول نقش مهمی در قضیه افغانستان بگیرد و احتمال این که توافق مهمی در باره حکومت صلح صورت گیرد قوت گرفته بود.

در آستانه این کنفرانس دولت وقت افغانستان برای نخستین بار طرح ایجاد دولت صلح را که جایگزین دولت افغانستان می‌شد پذیرفته بود. از همین رو دولت‌های منطقه که به نحوی از نقش مهم ترکیه در این مقطع نگران بودند به خصوص قطر و ایران تلاش کردند تا این کنفرانس برگزار نشود که چنین شد و یک فرصت مهم برای افغانستان از دست رفت.

اکنون که نظام سیاسی افغانستان به طور کامل در دست گروه طالبان قرار گرفته است بار دیگر ترکیه در تلاش است تا نقش بیشتری در قضایای افغانستان ایفا کند. تلاش ناموفق ترکیه برای به دست گرفتن مدیریت فرودگاه کابل و اخیرا نشست‌های نه چندان مهم در این کشور در باره افغانستان و هم‌چنین پناه دادن به رهبران سیاسی دولت پیشین افغانستان و مخالفان طالبان همزمان با حمایت‌های تلویحی از گروه طالبان نشانه‌هایی از تلاش این کشور در عرصه سیاسی افغانستان است. هرچند این تلاش‌ها تاکنون ناموفق بوده است و دستاورد مهمی نه برای ترکیه و نه برای افغانستان به ارمغان نیاورده است.

اردوغان و رویای خلافت عثمانی یا قلیچدار اوغلو و رویای آتاترک؟

احتمالا تلاش ترکیه برای نفوذ بیشتر در قضیه افغانستان چه در بیست سال اخیر و چه اکنون که گروه طالبان در افغانستان حاکم است در راستای رویای حزب اسلام‌گرای عدالت و توسعه تحت رهبری رجب اردوغان مبنی بر احیای خلافت عثمانی قرار دارد. حتی اردوغان به نحوی به حمایت از گروه داعش با هدف واقعیت بخشیدن به این رویای بلندپروازانه متهم شده است.

رویای احیای خلافت عثمانی با الهام از شخصیت اقتدارگرای مصطفی کمال بنیانگذار ترکیه نوین و اخوانیسم، معجونی به نام «اردوغانیسم» را به وجود آورده است که مدتی در ادبیات سیاسی خاورمیانه جا افتاده بود. تعلق خاطر اردوغان به اسلام‌گرایی او را وادار ساخته است که از هر گروهی که در این میدان بازی می‌کند استقبال کند و از آن در راستای تداوم قدرت خود استفاده کند.

او اکنون تعدادی از شخصیت‌ها و گروه‌های اسلامی نزدیک به حکومت خود را موظف کرده است تا زمینه مشروعیت بخشیدن به طالبان و احیانا تعدیل این گروه بی‌پروا را فراهم سازند. روی خوش نشان دادن به طالبان در آغاز بازگشت دوباره به قدرت، استقبال از وزیر خارجه این گروه پیش از اینکه دیگر دولت‌ها این کار را کنند، فراهم کردن چندین نشست در ترکیه و سپردن سفارت افغانستان به این گروه در آنکارا در همین راستا قابل ارزیابی است. اگرچه این اقدامات تاکنون هیچ منفعتی برای ترکیه و اردوغان نداشته است و هزینه‌هایی را نیز بر این کشور تحمیل کرده است که عدم سپردن مدیریت فرودگاه کابل به ترکیه و سپردن آن به قطر نخستین بهای تمایل به گروه طالبان ارزیابی شده است.

قلیچداراوغلو که حالا رقیب جدی برای اردوغان است و انتخابات را علی‌رغم اقتدار حزب حاکم تا دور دوم کشانده است بر همان مسیر کمال اتاترک ثابت مانده است و با صراحت اعلان کرده است که نظام لائیک ترکیه در خطر اسلام‌گرایی قرار دارد. او وعده داده است که اگر انتخابات را ببرد در سطح بین‌المللی به صلح و در سطح ملی به رفاه و آزادی‌های بیشتر تکیه خواهد کرد.

او هم‌چنین گفته است که روابط ترکیه را با غرب و ناتو را بهبود خواهد بخشید و می‌خواهد ترکیه از طریق ارتقای دموکراسی و حقوق بشر بخشی از جهان مدرن و تمدن غربی باشد. از نگاه او و حزبش اردوغان در طی سال‌های گذشته به روابط ترکیه و غرب آسیب زده است و این کشور را از پیوستن به اتحادیه اروپا دور ساخته است. بنابراین ترکیه نیازمند بازگرداندن آرامش در مناسبات بین المللی خود است و حمایت‌های اردوغان از بنیادگرایی اسلامی به این کشور آسیب زده است.

نگرانی‌های مهاجران افغانستان

یکی از موضوعاتی که در انتخابات ترکیه به طور حاد مطرح شده است مساله مهاجرین در این کشور است. در کنار میلیون‌ها مهاجر از کشورهای سوریه و عراق گفته می‌شود در حدود ۳۰۰ هزار مهاجر از افغانستان نیز در این کشور حضور دارند. اعطای حق رای به سه میلیون مهاجر سوری و عراقی که مخالفان اردوغان از این موضوع به عنوان یک نقطه ضعف استفاده کرده‌اند و آن را به مثابه پاشنه آشیل اردوغان در افکار عمومی ترکیه جا انداخته‌اند.

هم‌چنین قلیچداراوغلو در سخنرانی‌ها و مصاحبه‌های انتخاباتی‌اش با صراحت اعلان کرده است که در صورت پیروزی تمام مهاجرین را به کشورهایشان باز خواهد گرداند. او قبلا در یک سخنرانی مشخصا از مهاجرین افغانستان که از مرزهای ایران به ترکیه می‌رسند اشاره کرده و گفته است که در صورت پیروزی تمام ‌آن‌ها را به همان‌جایی که از آن‌جا آمده اند خواهد فرستاد. حتی در دور دوم او نوک پیکان حملاتش علیه مهاجرین و رقیبش را تندتر هم کرده است.

این موضع سخت قلیچداراوغلو سبب شده است تا مهاجرین با نگرانی به انتخابات ترکیه چشم بدوزند. قلیچداراوغلو ممکن است در صورت پیروزی خود در انتخابات پیش رو محدودیت‌هایی را برای مهاجرین وضع کند که البته در شرایط کنونی نگران‌کننده است. او با توجه به پالیسی که در پیش گرفته است هیچ نسبتی نمی‌تواند با گروه طالبان برقرار کند.

منبع: بی بی سی فارسی

لینک کوتاه: https://mohajer.news/?p=4572
Facebook
Twitter
LinkedIn
Telegram
WhatsApp
Email
0 0 رای ها
امتیازدهی به مقاله
اشتراک در
اطلاع از
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
مشاهده همه دیدگاه ها
آخرین مطالب
آخرین دیدگاه ها
پر بازدیدترین ها
0
دیدگاه شما ارزشمند است، لطفا نظر دهید.x