به گزارش خبرگزاری مهاجر، دفتر نمایندگی سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) در گزارشی تازه اعلام کرده است که موج گسترده بازگشت مهاجران افغان در دو سال اخیر، فشار بیسابقهای بر ظرفیتهای امدادی و مرزی کشور وارد کرده است. بر اساس این گزارش، طی این مدت حدود پنج میلیون مهاجر از ایران، پاکستان و سایر کشورهای منطقه به افغانستان بازگشتهاند.
طبق آمار یوناما، تنها در سال ۲۰۲۵ میلادی بیش از دو میلیون و ۷۸۰ هزار نفر وارد افغانستان شدهاند؛ آماری که نشان میدهد روند بازگشتها همچنان با شدت ادامه دارد. از این میان، حدود یک میلیون و ۸۸۰ هزار نفر از ایران و نزدیک به ۸۹۹ هزار نفر از پاکستان به کشور بازگشتهاند.
یوناما تأکید کرده است که افزایش ناگهانی این جمعیت، ظرفیت پذیرش در گذرگاههای مرزی را با چالش جدی مواجه کرده و روند ثبتنام، انتقال و ارائه خدمات اولیه به بازگشتکنندگان را مختل ساخته است.
چالش هویت؛ نیمی از بازگشتکنندگان فاقد مدارک رسمی
یکی از مهمترین مشکلات مطرحشده در این گزارش، نبود مدارک هویتی معتبر در میان بازگشتکنندگان است. یوناما اعلام کرده است که از مجموع پنج میلیون نفر، بیش از ۲ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر فاقد اسناد رسمی بودهاند و تنها ۴۸۴ هزار نفر با مدارک معتبر وارد کشور شدهاند.
به گفته این نهاد، نبود مدارک هویتی، دسترسی بازگشتکنندگان به خدمات اساسی، فرصتهای شغلی و حمایتهای حقوقی را با موانع جدی روبهرو کرده و بر پیچیدگی بحران افزوده است.
کمبود بودجه و افزایش بحران انسانی
یوناما هشدار داده است که گستردگی نیازهای بازگشتکنندگان بسیار فراتر از منابع موجود نهادهای امدادی است. کمبود بودجه باعث شده ارائه کمکهای اضطراری با محدودیت جدی مواجه شود و بسیاری از خانوادهها به خدمات اولیه از جمله سرپناه، امنیت غذایی، حمایت معیشتی و برنامههای ادغام مجدد دسترسی کافی نداشته باشند.
طبق این گزارش، زنان و دختران نزدیک به یکسوم از کل بازگشتکنندگان را تشکیل میدهند و کودکان زیر ۱۷ سال—بهویژه افراد بیسرپرست یا جداافتاده از خانواده—نیاز فوری به حمایتهای حفاظتی و خدمات روانی–اجتماعی دارند.
درخواست فوری برای حمایت بینالمللی
یوناما در پایان گزارش خود از جامعه جهانی خواسته است که برای جلوگیری از تشدید بحران انسانی در افغانستان، حمایت مالی فوری و گستردهتری در اختیار نهادهای امدادی قرار دهد. این نهاد تأکید کرده است که نبود حمایتهای بلندمدت میتواند آسیبپذیری بازگشتکنندگان را افزایش داده و به بیثباتی اجتماعی دامن بزند.
