به گزارش خبرگزاری مهاجر، کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل متحد اعلام کرده است که در ایران از گروههای مشخصی از اتباع خارجی و افراد در معرض خطر بیتابعیتی حمایت میکند. این نهاد در سطح جهانی مسئولیت پشتیبانی از میلیونها نفر را بر عهده دارد؛ افرادی که به دلیل جنگ، ناامنی، تعقیب یا نداشتن تابعیت از دسترسی به حقوق اساسی محروم شدهاند.
گروههای مشمول حمایت در ایران
بر اساس اطلاعات منتشرشده در وبسایت رسمی کمیساریا، حمایتهای این نهاد در ایران عمدتاً شامل دو گروه است:
– اتباع افغانستانی دارای کارت آمایش
– اتباع عراقی دارای کارت هویت
این کارتها که نخستینبار در سال ۱۳۸۰ و در قالب طرح آمایش و هویت صادر شدند، نشاندهنده وضعیت پناهندگی در ایران هستند و دارندگان آنها از برخی خدمات حمایتی برخوردار میشوند. تنها افرادی که پیشتر در پایگاه داده آمایش و هویت ثبت شدهاند، امکان تمدید یا ثبتنام مجدد در سالهای بعد را دارند.
کمیساریا تأکید کرده است که کودکان تنها در صورتی میتوانند کارت آمایش یا هویت دریافت کنند که هر دو والد دارای کارت معتبر باشند.
نقش دفاتر کفالت
از سال ۱۳۹۲، دفاتر کفالت بهعنوان نهادهای تعیینشده از سوی دولت ایران مسئولیت دریافت مدارک، تمدید کارتهای آمایش و هویت و صدور برخی مجوزهای موقت کار را بر عهده دارند. دارندگان این کارتها باید در محل تعیینشده روی کارت اقامت داشته باشند و برای خروج از محدوده تعیینشده نیازمند دریافت مجوز هستند.
این افراد به خدماتی مانند:
– تحصیل،
– خدمات درمانی و بیمه سلامت،
– و اشتغال در مشاغل مجاز (با داشتن مجوز کار)
دسترسی دارند. با این حال، کمیساریا هشدار داده است که تخلف از قوانین کشور میزبان—از جمله عبور غیرقانونی از مرز یا ارتکاب جرائم کیفری—میتواند به ابطال کارت آمایش و حتی اخراج منجر شود.
علاوه بر کارت آمایش و هویت، برخی مهاجران دارای گذرنامه و روادید معتبر هستند. گذرنامههای خانوار که در چارچوب «طرح جامع ساماندهی» در سال ۲۰۱۰ صادر شد، برای گروهی از اتباع فاقد مدرک مورد استفاده قرار گرفت.
دولت ایران همچنین در سال ۱۴۰۴ مدارک موقتی با عنوان کارت موقت در قالب شمارههای ۱، ۲، ۳ و ۴ معرفی کرده است. دارندگان گذرنامه و روادید معمولاً از آزادی جابهجایی بیشتر و دسترسی گستردهتری به فرصتهای شغلی برخوردارند.
برخی دارندگان کارت آمایش که قصد ادامه تحصیل در دانشگاههای ایران را دارند، ممکن است ملزم شوند وضعیت خود را به گذرنامه و روادید دانشجویی تغییر دهند.
بخشی از مأموریت کمیساریا حمایت از افرادی است که در معرض خطر بیتابعیتی قرار دارند؛ یعنی کسانی که تابعیت هیچ کشوری را ندارند یا قادر به اثبات آن نیستند. این وضعیت میتواند دسترسی به خدمات دولتی، مدارک هویتی و فرصتهای آموزشی و شغلی را محدود کند.
در ایران، برخی افراد به دلیل ناتوانی در اثبات ایرانیالاصل بودن، از دریافت تابعیت محروم میشوند؛ بهویژه در مواردی که پدر کودک غیرایرانی باشد. با این حال، دولت ایران طی سالهای اخیر با اصلاح قوانین، امکان انتقال تابعیت از مادر ایرانی به فرزند را فراهم کرده است.
کمیساریا اعلام کرده است افرادی که خود را در معرض خطر بیتابعیتی میدانند، میتوانند برای دریافت مشاوره و حمایت با این نهاد تماس بگیرند.
