به گزارش خبرگزاری مهاجر، برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) در تازهترین گزارش خود اعلام کرد بازگشت بیش از ۲.۳ میلیون مهاجر افغانستانی به کشور، روند ثبات و بازسازی را با فشار جدی مواجه کرده است. این نهاد بینالمللی تأکید دارد که بدون سرمایهگذاری فوری در مناطق میزبان و لغو محدودیتهای شغلی علیه زنان، بحران انسانی در افغانستان ابعاد گستردهتری خواهد یافت.
فشار مضاعف بر جوامع محلی
گزارش «از بازگشت تا بازسازی» نشان میدهد جوامع محلی در مناطق بازگشت با چالشهای سنگینی روبهرو هستند. رکود اقتصادی، شوکهای اقلیمی و زمینلرزههای اخیر شرایط را پیچیدهتر کرده و رقابت برای منابع محدود همچون کار، مسکن و آب را افزایش داده است. بیشتر بازگشتکنندگان در مناطق فقیر شرق و شمال کشور اسکان یافتهاند که همین امر فشار مضاعفی بر زیرساختهای ضعیف این مناطق وارد کرده است.
نقش حیاتی زنان در معیشت خانوار
کانی ویگناراجا، معاون دبیرکل سازمان ملل و مدیر منطقهای UNDP، با ابراز نگرانی از ممنوعیت کار زنان گفت: «در برخی ولایتها، یکچهارم خانوارها به درآمد زنان وابستهاند. محرومیت زنان از اشتغال نهتنها خانوادهها، بلکه کل جامعه و کشور را متضرر میکند.» وی هشدار داد حذف زنان از تیمهای امدادی به معنای قطع خدمات حیاتی برای آسیبپذیرترین اقشار، از جمله بازگشتکنندگان است.
بحران معیشتی و بدهکاری گسترده
بر اساس نظرسنجی از حدود ۴۹ هزار خانواده افغان، ۹۰ درصد خانوارها برای بقا به راهکارهای منفی مانند کاهش وعدههای غذایی، فروش دارایی یا قرض گرفتن متوسل شدهاند. همچنین بدهی در میان ۸۸ درصد خانوادههای بازگشتکننده و ۸۱ درصد خانوادههای میزبان شایع است. دسترسی به خدمات اساسی همچون بهداشت، آب پاک و آموزش نیز بهویژه در مناطق روستایی و برای زنان و دختران به شدت کاهش یافته است.
راهکارهای پایدار بازسازی
استیفن رودریگز، نماینده مقیم UNDP در افغانستان، تأکید کرد: «بازسازی محلی مؤثر است. با ایجاد فرصتهای درآمدی، ارائه خدمات اساسی، تأمین مسکن و تقویت همبستگی اجتماعی میتوان فشار را از دوش مناطق پر بازگشت برداشت.» این برنامهها در قالب گروه کاری «راهحلهای پایدار» و با همکاری نهادهای بینالمللی دیگر در حال اجراست.
موج بازگشت از پاکستان
پیشتر کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل و سازمان بینالمللی مهاجرت هشدار داده بودند که روند اخراج مهاجران افغانستانی از پاکستان شدت گرفته است. افزایش ناگهانی بازگشتهای گروهی در شرایطی رخ میدهد که زیرساختهای پذیرش و خدمات بهداشتی در افغانستان همچنان ناپایدار است و این امر خطر گسترش فقر چندبعدی و ناامنی اجتماعی را افزایش میدهد.
