به گزارش خبرگزاری مهاجر، کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل در تازهترین گزارش خود اعلام کرده است که مهاجران افغان بازگشته از ایران نسبت به مهاجرانی که از پاکستان به کشورشان بازگشتهاند، شرایط بهتری دارند. این تفاوتها در زمینه سطح تحصیلات، امنیت غذایی و وضعیت مسکن مشهود است. بسیاری از بازگشتکنندگان از ایران دارای تحصیلات رسمی بالاتر هستند، دسترسی پایدارتر به مواد غذایی دارند و امکان سکونت در خانههای شخصی یا ارثی برای آنان فراهم است. در مقابل، مهاجران بازگشته از پاکستان با فشارهای شدید اقتصادی مواجهاند، بیشتر به کارهای روزمزدی وابستهاند و بدهیهای سنگین زندگی آنان را دشوارتر کرده است. بخش قابل توجهی از این افراد ناچار به اجارهنشینی هستند و حتی در پرداخت اجاره نیز با مشکل روبهرو میشوند.
این گزارش در شرایطی منتشر شده که افغانستان با یکی از بزرگترین موجهای بازگشت مهاجران در جهان روبهرو است. تنها در سال جاری حدود پنج میلیون نفر به کشور بازگشتهاند که بیش از ۲.۶ میلیون نفر از ایران و پاکستان بودهاند. بازگشت گسترده مهاجران فشار مضاعفی بر شهرستانهایی وارد کرده که پیشتر نیز با فقر، خشکسالی، ناامنی غذایی و کمبود خدمات پایه دستوپنجه نرم میکردند.
سازمان ملل همچنین تأکید کرده است که زمان بازگشت بر وضعیت مهاجران تأثیرگذار است. کسانی که در سال ۲۰۲۵ به افغانستان بازگشتهاند، شانس بیشتری برای یافتن کار کوتاهمدت داشتهاند، اما در زمینه امنیت غذایی و دسترسی به مسکن با دشواریهای بیشتری روبهرو هستند. علاوه بر این، تفاوت آشکاری میان وضعیت زنان و مردان بازگشتکننده وجود دارد؛ تنها ۲۴ درصد زنان منبع درآمد داشتهاند، در حالی که این رقم برای مردان ۶۶ درصد بوده است.
بر اساس آمار منتشرشده، از جنوری تا نوامبر ۲۰۲۵ حدود ۱.۸ میلیون افغان از ایران و ۹۰۰ هزار نفر از پاکستان به افغانستان بازگشتهاند. سخنگوی حکومت افغانستان نیز اعلام کرده است که در یک سال اخیر بیش از ۲.۸ میلیون مهاجر افغان به کشور بازگشتهاند. این شرایط نشان میدهد که هرچند مهاجران بازگشته از ایران وضعیت نسبی بهتری دارند، اما همه بازگشتکنندگان با چالشهای جدی در زمینه معیشت، آموزش و امنیت غذایی مواجهاند و نیازمند حمایتهای گسترده انسانی و اجتماعی هستند.
