به گزارش خبرگزاری مهاجر، مقامهای کمیته تحقیقاتی بلاروس در منطقه ویتبسک (Vitebsk) اعلام کردند که در طول سال ۲۰۲۵، نیروهای مرزی این کشور در نزدیکی مرز با لتونی، جسد ۱۷ پناهجو را کشف کردهاند. همزمان، ۱۴ مهاجر دیگر با آثار شدید ضربوشتم، کبودی، شکستگی و جراحات ناشی از ابزارهای سرکوبگر مانند باتوم و شوک الکتریکی یافت شدهاند. این آمار بخشی از بحران مداوم مهاجرت در مرزهای شرقی اتحادیه اروپا با بلاروس است که از سال ۲۰۲۱ تشدید شده و همچنان ادامه دارد.
اوکسانا لازکو (Oksana Lazko)، سخنگوی کمیته تحقیقاتی، این یافتهها را «تصویری وحشتناک از آنچه در آن سوی مرز رخ میدهد» توصیف کرد و تأکید نمود که پناهجویان – که اغلب از کشورهای درگیر بحران مانند افغانستان، عراق، سومالی، اریتره، گینه، پاکستان، ترکمنستان، اتیوپیا، الجزایر، کوبا و هند هستند – در جستوجوی زندگی امنتر به اروپا، با مرگ، خشونت و رفتار غیرانسانی مواجه شدهاند. گزارش ویژهای به وضعیت پناهجویان افغانستانی اختصاص یافته؛ گروهی که پس از تحولات سیاسی اخیر در افغانستان، بیش از پیش در مسیرهای خطرناک اروپا گرفتار شده و آمار مرگومیر و آسیبدیدگی آنها در این مرزها رو به افزایش است.
بر اساس شهادتهای بازماندگان و مستندات جمعآوریشده، مأموران مسلح لتونی با الگویی تکراری و سازمانیافته عمل میکنند: پس از بازداشت غیرقانونی، تلفنهای همراه مهاجران شکسته، مدارک هویتی نابود و اموال شخصی مصادره میشود. سپس افراد در خودروهای ون محبوس شده، با باتوم، شوک الکتریکی و تهدید با سلاح مورد ضربوشتم قرار میگیرند. در مواردی، پناهجویان زخمی از طریق «دروازه مخصوص عبور حیوانات» به خاک بلاروس رانده میشوند و تهدید به مرگ در صورت تلاش مجدد برای ورود دریافت میکنند.
این رفتارها نشاندهنده یک سیاست سیستماتیک pushback (بازگرداندن اجباری بدون رسیدگی) است که سازمانهای حقوق بشری مانند عفو بینالملل، دیدهبان حقوق بشر و گزارشهای NGOها آن را نقض آشکار اصل غیربازگشت (non-refoulement)، کنوانسیون ژنو و تعهدات اتحادیه اروپا میدانند. کمیته تحقیقاتی بلاروس اعلام کرده که تمامی شواهد، عکسها، شهادتها و مدارک پزشکی در قالب پرونده کیفری گردآوری شده و ممکن است به پیگیریهای حقوقی بینالمللی منجر شود.
این حادثه در حالی رخ میدهد که بحران مرز بلاروس-اتحادیه اروپا (شامل لتونی، لیتوانی و لهستان) از سال ۲۰۲۱ با اتهامات دوجانبه ادامه دارد: بلاروس متهم به «ابزاریسازی مهاجرت» برای فشار بر اروپا است، در حالی که کشورهای اتحادیه اروپا به دلیل pushbackهای خشونتآمیز، ساخت دیوارهای مرزی و تعلیق حق پناهندگی مورد انتقاد شدید قرار گرفتهاند. گزارشهای اخیر نشان میدهد که تا پایان ۲۰۲۴، بیش از ۱۱۶ مرگ مستند در این مرزها ثبت شده و صدها مورد دیگر گزارش نشده باقی مانده است.
وضعیت پناهجویان افغانستانی به ویژه نگرانکننده است؛ بسیاری از آنها پس از فرار از طالبان، در این مسیر مرگبار گرفتار شدهاند. این رویداد بار دیگر ضرورت بازنگری فوری سیاستهای مرزی اروپا، تضمین دسترسی به پناهندگی و توقف خشونت سازمانیافته را مطرح میکند. کمیته بلاروس از جامعه بینالمللی خواسته تا تحقیقات مستقل انجام دهد و عدالت برای قربانیان برقرار شود.
