به گزارش خبرگزاری مهاجر ، نجیب بارور، شاعر معاصر افغانستانی، در سخنانی به مناسبت سالروز بزرگداشت رودکی، به تحلیل جایگاه تاریخی و فرهنگی این شاعر بزرگ پارسیگوی پرداخت. او توضیح داد که لقب پدر شعر فارسی برای رودکی نه به دلیل اولین بودن مطلق او در سرودن شعر پارسی است، بلکه به این علت است که رودکی نخستین شاعری شناختهشده با دیوان شعر منتشرشده محسوب میشود.
بارور افزود: منابع تاریخی نشان میدهند شاعرانی پیش از رودکی نیز شعر پارسی سرودهاند، اما رودکی به دلیل استمرار و پیوستگی در تولید ادبیات فارسی، به عنوان اولین شاعر رسمی زبان پارسی شناخته میشود. او نقش کلیدی در احیای زبان و فرهنگ فارسی در قرن سوم و چهارم هجری داشت.
این شاعر افغانستانی با اشاره به حوادث دوران سامانیان، خاطرنشان کرد که بسیاری از آثار فرهنگی آن دوره از بین رفتهاند. رودکی بنا به روایات مختلف، بین ۶۰ هزار تا یک میلیون بیت سروده بود – از جمله منظومه معروف کلیله و دمنه – اما متأسفانه امروز تنها ابیات پراکندهای از او باقی مانده است.
رودکی؛ شاعری مشاور در دربار سامانیان
بارور به جایگاه اجتماعی بالای رودکی اشاره کرد و گفت: رودکی نه تنها شاعر، بلکه یکی از ارکان حکومت سامانیان بود. او به عنوان مشاور پادشاهان، به ویژه نصر بن احمد سامانی، نقش مهمی ایفا میکرد و مشورتهایش نشاندهنده فضیلتهای شخصی و خرد اوست.
یکی از مشهورترین داستانها، تأثیر شعر بوی جوی مولیان آید همی است که رودکی با خواندن آهنگین آن، امیر نصر را که سالها در هرات اقامت داشت، به بازگشت به بخارا ترغیب کرد. بارور توضیح داد که لشکریان از اقامت طولانی امیر خسته شده بودند و از رودکی خواستند تا با شعر، شاه را متقاعد کند.
بارور همچنین به روایتی اشاره کرد که امیر نصر پس از یک تصمیم عجولانه پشیمان شد و دستور داد تصمیمات مهم بدون مشورت سه تن از بزرگان گرفته نشود. رودکی یکی از این سه مشاور برجسته بود و جایگاهش نه تنها در دربار، بلکه میان مردم عادی نیز والا بود.
رودکی؛ نماد خردورزی در شعر فارسی
بارور با تأکید بر نگاه تاریخی به شعر، گفت: در دوران باستان، شاعری عنوانی مقدس بود و رودکی به عنوان حکیم و اندیشمند، این مقام را شایسته بود. او در جنبش احیای زبان فارسی در بخارا، پایهگذار تفکر شاعرانه نوین شد و برای اولین بار، اهمیت خرد را به عنوان پایه اصلی شعر مطرح کرد.
این اندیشه خردورزی از میراث باستانی ایرانیان الهام گرفته بود و بعدها توسط فردوسی، خیام و حافظ ادامه یافت. بارور تأکید کرد که در آثار این شاعران بزرگ، پیوستگی بینامتنی در موضوع خرد مشهود است.
زادگاه رودکی: سمرقند یا رودک؟
بارور درباره زادگاه رودکی گفت: منابع تاریخی او را سمرقندی میدانند، هرچند لقب «رودکی» ممکن است از روستای زادگاهش (رودک) یا مهارتش در نواختن چنگ گرفته شده باشد. از نظر جغرافیای تاریخی، رودکی متعلق به منطقه سمرقند بزرگ بود که امروز بخشهایی از آن در تاجیکستان قرار دارد – مشابه اینکه عطار را نیشابوری مینامیم، علیرغم زادگاه پدریاش در کدکن.
بارور در پایان سخنانش، بر مشترکات فرهنگی فارسیزبانان تأکید کرد: شاعرانی مانند حافظ، سعدی، فردوسی و مولانا رسالت فرهنگ فارسی را نسل به نسل حفظ کردهاند. ادبیات، حافظه جمعی ماست و مطالعه آن برای درک هویت شعر فارسی ضروری است.
این شاعر افغانستانی آرزو کرد که روزی اتحادیه فرهنگی واقعی میان کشورهای فارسیزبان (ایران، افغانستان، تاجیکستان) شکل بگیرد و حکومتها، به ویژه ایران، در حمایت از این حرکت نقش کلیدی ایفا کنند.
این دیدگاهها نشاندهنده عمق میراث مشترک رودکی به عنوان پدر شعر فارسی و اهمیت پاسداشت آن در جهان امروز است.
