به گزارش سرویس ورزشی خبرگزاری مهاجر ، بزکشی به عنوان ورزش ملی افغانستان و یکی از نمادهای مهم هویت فرهنگی این کشور شناخته میشود. این ورزش سنتی و پرهیجان که ریشه در تاریخ کهن آسیای مرکزی دارد، با وجود محبوبیت فراوان، با چالشهای جدی از جمله خطرهای جانی، آسیبدیدگیهای شدید و کمبود حمایت مالی روبرو است. بر اساس گزارشهای اخیر، چاپاندازان (سوارکاران بزکشی) اغلب با هزینه شخصی فعالیت میکنند و درآمد کافی برای تأمین نیازهای روزمره ندارند.
این گزارش بر پایه مصاحبه با ۱۸ چاپانداز جوان از ولایتهای بدخشان، تخار، بغلان، کندز و پنجشیر تهیه شده است. همه این سوارکاران تجربه آسیبدیدگی در جریان مسابقات بزکشی را گزارش کردهاند. بزکشی نیازمند مهارت بالا در کنترل اسب، جسارت و قدرت بدنی است، اما رقابت شدید گاهی به ضرب و شتم، زمینخوردن، شکستن استخوان و حتی خونریزی منجر میشود.
تجربیات واقعی چاپاندازان از آسیبها در بزکشی
- الیاس، ۲۲ ساله از کندز با شش سال تجربه: «هنگام خم شدن برای گرفتن بز، زانوی اسب به چشمم برخورد کرد و چشمم شدیداً آسیب دید. یک تا دو هفته نمیتوانستم ببینم، اما بازی را ادامه دادم.»
- غلام، ۳۸ ساله با بیش از ۲۲ سال تجربه: «در بزکشی، پا و دست آسیب میبیند. دوستان ما مانند پهلوان بصیر (گوش پارهشده) و نجیب مختار (پیشانی زخمی) آسیبهای جدی دیدهاند.»
با وجود این خطرها، اشتیاق جوانان به بزکشی در حال افزایش است. تنها چهار نفر از ۱۸ مصاحبهشونده حمایت لازم دریافت کردهاند و ۱۴ نفر دیگر از بیتوجهی مسئولان انتقاد دارند. با این حال، دلبستگی فرهنگی به این ورزش باعث شده جوانان به حضور در میدان ادامه دهند.
کمبود حمایت دولتی و مالی در ورزش بزکشی
- سمیعالله، ۲۳ ساله از سمنگان: «دولت حمایت لازم نکرده و میدانهای مشخص وجود ندارد. آینده بزکشی خوب است، اما نیاز به توجه بیشتر دارد.»
- شیرزاد، ۲۴ ساله از سمنگان: «با وجود آسیبها، حمایت کافی دریافت نکردهایم. مردم و تاجران علاقهمند هستند و این ورزش رو به رشد است.»
- سمیع، ۲۶ ساله با هفت سال تجربه در لیگ: هزینههای شخصی برای رقابتهای ملی و بینالمللی (مانند ترکیه) پرداخت میکند و سه بار قهرمان لیگ شده است.
- رامین از بغلان و شمس از تخار: درآمد فصلی (خزان) کافی است، اما در سایر فصلها خیر و دولت کمک نکرده.
بزکشی بخشی از میراث فرهنگی افغانستان است و اغلب در فصلهای بهار و خزان در دشتهای شمال و شمالشرق برگزار میشود. چاپاندازانی مانند سیدحسین از بلخ و محمداسماعیل از کندز آن را از اجداد خود آموختهاند و برای حفظ این سنت تلاش میکنند.
تلاشهای فدراسیون بزکشی برای توسعه ورزش
از سوی دیگر، مسئولان فدراسیون ملی بزکشی و کمیته المپیک تأکید دارند که برای رشد این ورزش اقداماتی انجام شده:
- محمداتل مشوانی، سخنگوی کمیته المپیک: هر سال سه تورنمنت بزرگ در بدخشان، بلخ و لیگ برگزار میشود.
- غلامسرور جلال، رئیس فدراسیون: تورنمنتهای کوچک در ولایتها، تشکیل تیمهای جوانان و ایجاد میدانهای تمرینی.
- احمدفهیم نظری، معاون فدراسیون: وضعیت تیمها خوب است و رقابتهای داخلی و خارجی برگزار میشود.
- امید تاشقرغانی، مسئول نشراتی: همکاری با رسانهها برای پوشش خبری.
بزکشی حدود ۹ سال پیش به طور رسمی به عنوان ورزش ملی ثبت شد و فدراسیون مستقل آن فعالیت میکند. اخیراً، دور هفتم لیگ برتر بزکشی افغانستان در کابل با حضور ۱۱ تیم آغاز شد و با قهرمانی تیم سرپل به پایان رسید.
در نهایت، با وجود چالشهایی مانند آسیبدیدگیهای رایج و کمبود حمایت مالی، بزکشی همچنان نماد شجاعت و هویت ملی افغانستان است و با حمایت بیشتر میتواند به سطح بینالمللی برسد. این ورزش نه تنها تفریح، بلکه بخشی از فرهنگ و میراث مردم افغانستان محسوب میشود.
