به گزارش خبرگزاری مهاجر، کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (UNHCR) در گزارش جدید خود اعلام کرده است که در کمتر از سه سال گذشته، حدود ۶ میلیون مهاجر افغان به افغانستان بازگشتهاند؛ آماری که این نهاد آن را در تاریخ معاصر افغانستان کمسابقه توصیف کرده است.
علت اصلی بازگشتها؛ اخراج اجباری از کشورهای همسایه
گزارش تازه کمیساریای عالی پناهندگان نشان میدهد که بخش قابلتوجهی از این بازگشتها در پی اخراج یا بازگرداندن اجباری شهروندان افغانستان از کشورهای همسایه، بهویژه ایران و پاکستان، صورت گرفته است.
بر اساس این گزارش، روند بازگشت مهاجران افغان در ماههای اخیر به کشورهای اروپایی نیز گسترش یافته و شماری از این کشورها، از جمله آلمان، روند اخراج اتباع افغانستان را دوباره آغاز کردهاند.
هشدار سازمان ملل درباره پیامدهای انسانی
کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل در واکنش به افزایش بازگشت مهاجران تأکید کرده است که بازگشت پناهجویان باید مطابق معیارهای بینالمللی و به شکل داوطلبانه، امن و همراه با حفظ کرامت انسانی انجام شود.
این نهاد نسبت به پیامدهای بازگشتهای گسترده و ناگهانی ابراز نگرانی کرده و از جامعه جهانی و کشورهای کمککننده خواسته است که نیازهای فوری میلیونها نفری را که به افغانستان بازگشتهاند، نادیده نگیرند.
چالشهای اسکان و معیشت
سازمان ملل هشدار داده است که شمار بالای بازگشتکنندگان، نیاز به حمایتهای بشردوستانه، خدمات اساسی و فرصتهای معیشتی در افغانستان را به شکل چشمگیری افزایش داده است. این موج گسترده بازگشت مهاجران در حالی رخ میدهد که افغانستان با مشکلات اقتصادی و محدودیت شدید منابع مواجه است و ظرفیتهای موجود برای جذب و حمایت از میلیونها بازگشتکننده همچنان محدود است.
اقتصاد افغانستان در شرایط کنونی با فشارهای متعدد روبهروست و بستههای حمایتی موجود نیز برای پاسخگویی به نیازهای جمعیت بزرگی که به کشور بازمیگردند، کافی به نظر نمیرسد.
نیاز به برنامههای بلندمدت
کارشناسان مسائل منطقهای بر این باورند که مدیریت موج بازگشت مهاجران تنها از طریق کمکهای اضطراری امکانپذیر نیست و افغانستان به برنامههای بلندمدت برای ایجاد اشتغال و تأمین معیشت نیاز دارد. به گفته این کارشناسان، ایجاد زیرساختهای اقتصادی و فراهمکردن زمینههای پایدار برای اشتغال میتواند از افزایش آسیبپذیری بازگشتکنندگان جلوگیری کند.
ضرورت هماهنگی منطقهای
کارشناسان تأکید میکنند که برای جلوگیری از تشدید بحران انسانی، لازم است بازگشت مهاجران با برنامهریزی، هماهنگی منطقهای و حمایتهای کافی از سوی جامعه جهانی همراه باشد. به باور آنان، ادامه بازگشتهای گسترده بدون فراهمشدن ظرفیتهای لازم برای اسکان، اشتغال و دسترسی به خدمات اساسی، میتواند فشار موجود بر منابع افغانستان را افزایش داده و ابعاد بحران انسانی در این کشور را گستردهتر کند.
فقدان هماهنگی مؤثر
نبود هماهنگی مؤثر میان حکومت طالبان، کشورهای همسایه و سازمانهای بینالمللی میتواند روند بازگشت مهاجران را با چالشهای بیشتری روبهرو سازد. کارشناسان معتقدند بدون ایجاد زیرساختهای پایدار اشتغال و معیشت در داخل افغانستان و بدون شکلگیری تعامل و هماهنگی میان کابل، کشورهای همسایه و سازمانهای بینالمللی، موج بازگشتهای ناگهانی میتواند بحران انسانی در این کشور را تشدید کند.