به گزارش خبرگزاری مهاجر، سازمان ملل متحد اعلام کرد که با همکاری نهادهای غیردولتی، برنامهای جامع به ارزش ۵۲۹ میلیون دلار را برای رسیدگی به وضعیت مهاجران افغان بازگشته از ایران و پاکستان در کابل آغاز کرده است. این طرح که امروز سهشنبه ۲۹ اردیبهشت با حضور نمایندگان کشورهای کمککننده، نهادهای وابسته به سازمان ملل و سازمانهای امدادی رونمایی شد، بر ارائه حمایتهای فوری تا مرحله ادغام پایدار بازگشتکنندگان در جامعه افغانستان تمرکز دارد.
براساس اعلام هیأت معاونت سازمان ملل در افغانستان (یوناما)، پیشبینی میشود حدود ۲.۷ میلیون نفر از ماه آوریل تا دسامبر ۲۰۲۶ از ایران و پاکستان وارد افغانستان شوند. تنها در سال جاری میلادی ۶۰۰ هزار نفر به کشور بازگشتهاند و انتظار میرود طی هشت ماه آینده ۱.۷ میلیون نفر از ایران و ۱.۱ میلیون نفر از پاکستان بهصورت داوطلبانه یا اجباری به افغانستان بازگردند.
تاجالدین اویواله، سرپرست دفتر هماهنگکننده کمکهای بشردوستانه سازمان ملل در افغانستان، با اشاره به ابعاد گسترده این روند گفت که بازگشت مهاجران «یک رویداد مرزی کوتاهمدت نیست»، بلکه چالشی عمیق جمعیتی و توسعهای است که نیازمند برنامهریزی اصولی و تأمین مالی پایدار خواهد بود. او تأکید کرد که بیش از نیمی از بازگشتکنندگان را زنان و کودکان تشکیل میدهند؛ بسیاری از آنان در خارج از افغانستان متولد شده و ارتباطی با مناطق اصلی خود ندارند.
جزئیات بودجه و نحوه هزینهکرد
در چارچوب این طرح، ۱۰۰.۷ میلیون دلار برای ارائه خدمات فوری در گذرگاههای مرزی اختصاص یافته است. این بودجه توسط کنسرسیومی به رهبری سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM) در بخشهایی همچون درمان، تغذیه، بهداشت، حملونقل و کمک نقدی هزینه خواهد شد.
بخش اصلی بودجه، یعنی ۴۲۸.۵ میلیون دلار، به ادغام مجدد بازگشتکنندگان در ۳۵ شهرستان اولویتدار اختصاص مییابد؛ مناطقی که براساس شاخصهای آسیبپذیری، تراکم بازگشتکنندگان، شدت خشکسالی، ناامنی غذایی و بیجاشدگی داخلی تعیین شدهاند. این مرحله شامل احیای دسترسی به خدمات ضروری مانند آموزش، درمان، آب آشامیدنی سالم، ایجاد فرصتهای اقتصادی و تضمین حقوق مرتبط با مسکن و زمین است.
یوناما اعلام کرده است که تمامی فعالیتها با محوریت حمایت اجتماعی، برابری جنسیتی و تقویت انسجام اجتماعی اجرا خواهد شد.
هشدار درباره کمبود منابع مالی
تامیلندری دسیلوا، رئیس دفتر سازمان جهانی «ویژن انترنشنل» در افغانستان، در مراسم رونمایی این طرح گفت که حجم نیازها بسیار گسترده است، اما ظرفیت جمعی نهادهای امدادی نیز قابل توجه است. او هشدار داد که بودجه فعلی تنها ۴۰ درصد از آسیبپذیرترین بازگشتکنندگان را پوشش میدهد، در حالی که ۷۰ درصد آنان در معرض خطر جدی قرار دارند.
بهگفته او، کمبود منابع مالی در مرزها مستقیماً بر توانایی نهادها برای کاهش خطرات و حمایت از ادغام پایدار تأثیر میگذارد.
موج بازگشت و فشار بر ساختارهای افغانستان
براساس آمار سازمان ملل، از سپتامبر ۲۰۲۳ تاکنون حدود ۵.۹ میلیون مهاجر از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشتهاند؛ بسیاری از آنان بهصورت اجباری اخراج شدهاند. این موج بازگشت، فشار مضاعفی بر وضعیت انسانی افغانستان وارد کرده، در حالی که بودجه کمکهای بشردوستانه برای این کشور بهشدت کاهش یافته است.
سازمان ملل و نهادهای همکار از کشورهای تأمینکننده مالی خواستهاند که این طرح را بهطور کامل پشتیبانی کنند تا از وخامت بیشتر بحران انسانی جلوگیری شده و زمینه برای ادغام پایدار میلیونها افغان فراهم شود.