به گزارش خبرگزاری مهاجر، رئیس کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان در نشست کمیتهٔ اجرایی این سازمان اعلام کرد که از اواخر سال ۲۰۲۳ تاکنون نزدیک به هفت میلیون پناهجوی افغان از کشورهای همسایه به افغانستان بازگشته‌اند. به گفتهٔ این مقام سازمان ملل، بخش عمدهٔ بازگشت‌کنندگان به‌صورت اجباری و در شرایط بسیار دشوار بازگردانده شده‌اند.
بر اساس این گزارش، بازگشت‌کنندگان در حال حاضر با فقر شدید، عدم دسترسی به خدمات پایه و محدودیت‌های اجتماعی مواجه‌اند. نهادهای بین‌المللی هشدار می‌دهند که بدون سرمایه‌گذاری و حمایت مالی بیشتر از سوی جامعهٔ جهانی، وقوع یک فاجعهٔ انسانی در زمستان پیش‌رو بعید نیست.
دفتر هماهنگی امور بشردوستانهٔ سازمان ملل (اوچا) در تازه‌ترین گزارش میدانی خود اعلام کرده است که بیش از ۲۳ میلیون نفر در افغانستان نیازمند کمک‌های فوری بشردوستانه هستند. این در حالی است که نهادهای امدادرسان با کسر بودجه‌ای بالغ بر ۶۰ درصد برای اجرا و تأمین پوشش‌های حمایتی زمستانی مواجه‌اند.
بر اساس آمارهای رسمی اوچا، نرخ بیکاری و فقر مطلق در مناطق مرزی و ولایت‌های پذیرای مهاجران به بالای ۸۰ درصد رسیده است. این وضعیت باعث شده هزاران خانوادهٔ بازگشته بدون سرپناه مناسب، سوخت و آب آشامیدنی سالم در آستانهٔ فصل سرما رها شوند.
اوچا روز دوشنبه، ۲۰ میزان، با نشر پیامی در شبکهٔ اجتماعی اکس هشدار داد که با آغاز فصل سرما، هزاران خانوادهٔ عودت‌کننده به افغانستان به امدادرسانی عاجل، سرپناه مناسب و مواد سوختی نیاز مبرم دارند.
این نهاد با اشاره به چالش‌های پیش‌رو تصریح کرد: «زمستان منتظر نمی‌ماند و روند امدادرسانی نیز نباید به تأخیر افتد.»
پیش‌تر نهادهای وابسته به ملل متحد اعلام کرده بودند که برای حمایت از حدود ۲.۷ میلیون مهاجر افغان که پیش‌بینی می‌شود از حمل تا جدی سال جاری (۲۰۲۶) از ایران و پاکستان به کشور خود بازگردند، به بودجه‌ای معادل ۵۲۹ میلیون دالر نیاز است.
اخراج اجباری و بازگشت گستردهٔ پناهجویان از کشورهای همسایه، همراه با سرمای زودرس، بار سنگینی بر دوش خانواده‌های آسیب‌پذیر گذاشته و تقاضا برای تأمین مسکن و وسایل گرمایشی را به اوج رسانده است.
کارشناسان مستقل و فعالان حقوق پناهجویان نیز تأکید می‌کنند که ورود این حجم از جمعیت، چالش بزرگی در بخش‌های اسکان، اشتغال، سلامت و آموزش ایجاد کرده و رسیدگی به نیازهای بنیادی آنان، آزمونی بزرگ برای حکومت طالبان و سازمان‌های امدادرسان بین‌المللی است.