به گزارش خبرگزاری مهاجر، حمدالله فطرت، معاون سخنگوی طالبان، با انتشار آمار جدیدی از روند بازگشت مهاجران افغان از کشورهای همسایه خبر داد. بر اساس اعلام وی، در جریان ماه سرطان سال جاری، ۱۴ هزار و ۵۳۹ خانواده شامل ۹۷ هزار و ۲۷۷ نفر از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشتهاند.
فطرت تأکید کرد که از مجموع بازگشتکنندگان، ۶۲ هزار و ۶۸۹ نفر از طریق گذرگاه تورخم وارد کشور شدهاند که این گذرگاه را به پرترددترین مسیر ورود مهاجران در ماههای اخیر تبدیل کرده است. مسیرهای دیگر از جمله سپینبولدک در قندهار، اسلامقلعه در مرز ایران و پل ابریشم در نیمروز نیز حجم قابلتوجهی از بازگشتها را ثبت کردهاند.
تشدید فشار بر مرزها؛ افزایش روزانه بازگشتها
گزارشهای نهادهای بینالمللی نشان میدهد که روند اخراج و بازگشت اجباری مهاجران افغان، به ویژه از پاکستان، در ماههای اخیر به طور قابلتوجهی افزایش یافته است. سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM) اعلام کرده که تنها در دو هفته اخیر، بیش از ۸۵ هزار نفر از دو کشور همسایه به افغانستان بازگردانده شدهاند؛ آماری که با دادههای اعلامشده از سوی طالبان همخوانی دارد.
بر اساس گزارشهای روزانه، تنها در یک روز ۸۲۹ خانواده شامل ۴۴۱۵ نفر از مرزهای مختلف وارد افغانستان شدهاند که نشاندهنده شتاب بیسابقه در روند بازگشتهاست.
زمینههای سیاسی و امنیتی اخراجها
پاکستان در ماههای اخیر سیاست اخراج اتباع فاقد مدارک را با شدت بیشتری اجرا کرده و مدعی است که برخی افراد مسلح از خاک افغانستان فعالیت میکنند؛ ادعایی که طالبان آن را رد کرده است. در ایران نیز فشارهای اقتصادی و قوانین مهاجرتی سختگیرانه، از عوامل اصلی افزایش بازگشت مهاجران افغان به کشورشان عنوان شده است.
پیامدهای انسانی و اقتصادی؛ هشدار نهادهای امدادی
نهادهای امدادی و بشردوستانه هشدار دادهاند که موج بازگشتها فشار سنگینی بر زیرساختهای محدود افغانستان وارد کرده است. کمبود سرپناه، خدمات درمانی ناکافی، افزایش بیکاری و فشار بر بازار کار از جمله چالشهای فوری پیشروی خانوادههای بازگشته است.
سازمان ملل پیشبینی کرده است که تا پایان سال ۲۰۲۶، حدود ۲.۸ میلیون افغان دیگر از ایران و پاکستان به کشور بازگردند؛ روندی که بدون برنامهریزی دقیق و همکاری گسترده بینالمللی، میتواند به بحرانی انسانی تمامعیار در افغانستان منجر شود.
بازگشت گسترده مهاجران در حالی ادامه دارد که شماری از نهادهای داخلی و بینالمللی بر نیاز فوری به فراهمسازی زمینههای اسکان، توزیع کمکهای بشردوستانه و ایجاد فرصتهای اقتصادی برای بازگشتکنندگان تأکید کردهاند. با این حال، منابع موجود و ظرفیتهای دولت طالبان برای پاسخگویی به این حجم از بازگشتکنندگان، بسیار محدود ارزیابی میشود.