به گزارش خبرگزاری مهاجر، حملات سایبری به زیرساختهای بانکی کشور، بخشی از کارتهای بانکی را عملاً غیرفعال کرده است. مسئولان تأکید کردهاند که اطلاعات مشتریان در امنیت کامل قرار دارد و تیمهای فنی در حال بازگرداندن پایداری سامانهها هستند . با این حال، برای گروهی از مشتریان، پیامدهای این اختلال فراتر از یک مشکل موقت بوده است.
تفاوت تأثیر اختلال بر شهروندان ایرانی و مهاجران
برای بسیاری از شهروندان ایرانی، از کار افتادن کارت یک بانک معمولاً با استفاده از کارت بانک دیگر جبران میشود. تعدد حسابهای بانکی باعث میشود اختلال در یک بانک، همه فعالیتهای مالی افراد را متوقف نکند. اما شرایط برای بخش زیادی از مهاجران افغانستانی متفاوت است.
بسیاری از مهاجران تنها یک حساب بانکی و یک کارت بانکی در اختیار دارند و در صورت از دسترس خارج شدن همان کارت، عملاً امکان خرید، انتقال وجه، دریافت حقوق یا انجام سادهترین پرداختهای روزمره را از دست میدهند. این وابستگی شدید به یک کارت، آنان را در برابر اختلالهای فنی و بحرانهای سایبری به مراتب آسیبپذیرتر از شهروندان ایرانی کرده است.
محدودیتهای ساختاری؛ ریشه دیرینه مشکلات بانکی مهاجران
این نخستین بار نیست که محدودیتهای بانکی زندگی مهاجران را با مشکل مواجه میکند. در سالهای گذشته، مسدود شدن حسابهای بانکی شماری از مهاجران به یکی از مهمترین دغدغههای آنان تبدیل شده بود. پیشتر گزارشهایی از مسدودسازی کارتهای بانکی مهاجران افغانستانی در بانکهای مختلف، از جمله بانک صادرات و بانک تجارت، منتشر شده بود .
فعالان حوزه مهاجرت میگویند دسترسی مهاجران به خدمات بانکی همچنان با محدودیتهای قابل توجهی همراه است. بسیاری از بانکها از افتتاح حساب برای مهاجران خودداری میکنند یا شرایطی تعیین میکنند که استفاده از خدمات بانکی را دشوار میسازد؛ از جمله افتتاح حساب صرفاً با دفترچه و بدون ارائه کارت بانکی، یا الزام به مسدود کردن مبالغی بین ۱۰ تا ۲۰ میلیون تومان به عنوان سپرده اولیه .
از سوی دیگر، بسیاری از بانکها با بیان اینکه «اتباع فقط حق داشتن یک حساب بانکی دارند»، از افتتاح حساب جدید و دادن کارت طفره میروند، در نتیجه با مسدود شدن یک حساب بانکی متصل به کارت، زندگی مهاجران با چالش جدی روبرو میشود، چنانکه حتی خرید مایحتاج زندگی شامل نان و سایر ارزاق، غیرممکن میشود.
پیشینه بحران؛ از سال ۱۳۹۶ تا کنون
گزارشهای میدانی نشان میدهد که مشکل غیرفعال شدن کارتهای بانکی مهاجران سابقهای طولانی دارد. در سال ۱۳۹۶، کارتهای بانکی یا عابر بانک مهاجران افغانستانی در ایران مسدود شد که بر اساس بخشنامهای از سوی بانک مرکزی در رابطه با مسئله «پولشویی» صورت گرفته بود . در آن زمان، اداره کل امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور اعلام کرد که وزارت کشور مجدانه پیگیر رفع این مشکلات است، اما همچنان این چالشها بهصورت مقطعی بازمیگردد .
در جریان اختلال اخیر، بانکهای تجارت و صادرات توانستهاند خدمات کارتی را از طریق خودپردازها و شعب به وضعیت عادی بازگردانند، اما مشکلات بانک ملی همچنان در بخش کارتی و همراه بانک پابرجاست . با این حال، برای مهاجرانی که تنها یک کارت در اختیار دارند، حتی اختلال کوتاهمدت یک بانک، میتواند به معنای توقف کامل فعالیتهای مالی آنان باشد.
راهکارهای پیشنهادی
کارشناسان معتقدند توسعه خدمات بانکی فراگیر، بهویژه برای افرادی که به صورت قانونی در کشور اقامت و فعالیت میکنند، میتواند از بروز چنین آسیبهایی جلوگیری کند. در شرایطی که اختلالهای فنی یا حملات سایبری ممکن است هر از گاهی خدمات یک بانک را تحت تأثیر قرار دهد، برخورداری همه مشتریان از امکان دسترسی به خدمات بانکی متنوع، بخشی از تابآوری نظام مالی محسوب میشود.
اختلال اخیر نشان داد که یک مشکل فنی برای همه مشتریان پیامد یکسانی ندارد؛ در حالی که بسیاری از افراد با استفاده از کارت بانکی دیگر امور مالی خود را ادامه میدهند، گروهی از مهاجران تنها به دلیل نداشتن امکان افتتاح حساب در بانکهای متعدد، برای چند روز از ابتداییترین خدمات مالی محروم میشوند؛ وضعیتی که ضرورت بازنگری در برخی رویههای ارائه خدمات بانکی به اتباع خارجی را بیش از گذشته نمایان کرده است.
این مشکلات در حالی گریبانگیر مهاجران است که راه حل آن نهتنها بسیار ساده و بدون هزینه است، بلکه میتواند سودآوری بیشتری برای بانکها داشته باشد. افتتاح حساب در بانکها برای مهاجرانی که سالهاست در ایران زندگی میکنند، زمینه را برای مدیریت بهتر و نظارت دقیقتر فراهم میکند.