به گزارش خبرگزاری مهاجر، بلژیک برای هیئتی پنجنفره از حکومت طالبان ویزا صادر کرده است تا در جلسهای با اتحادیه اروپا برای گفتوگو درباره بازگشت مهاجران افغان شرکت کنند. بنابر گزارشها، هیئت طالبان قرار است امروز (سهشنبه، ۲۳ ژوئن) وارد بروکسل شود.
ویزای یکروزه برای هیئت طالبان
یک سخنگوی وزارت خارجه بلژیک گفت که ویزاهای صادر شده یکروزه است و فقط برای سفر در بلژیک اعتبار دارد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، کمیسیون اروپا این هیئت از مقامهای حکومت طالبان را در چارچوب تلاش اروپا برای برخورد با مهاجرت غیرقانونی و افزایش اخراجها دعوت کرده است.
پس از بازگشت طالبان به قدرت در اوت ۲۰۲۱ (مرداد ۱۴۰۰)، این نخستین بار است که اتحادیه اروپا از نمایندگان حکومت طالبان دعوت میکند.
ترکیب هیئت طالبان
چندین تن از رهبران ارشد حکومت طالبان تحت تحریمهای اتحادیه اروپا قرار دارند و این اتحادیه نگفته است که کدام نمایندگان حکومت طالبان به این نشست دعوت شدهاند. اما منبعی در حکومت طالبان به بیبیسی گفت که این هیئت متشکل از پنج نفر است که ریاست آن را عبدالقهار بلخی، سخنگوی وزارت خارجه حکومت طالبان، برعهده خواهد داشت.
به گفته این منبع، هیئت حکومت طالبان امروز (سهشنبه، ۲۳ ژوئن) «از ترکیه به سوی بروکسل، پایتخت بلژیک، حرکت خواهد کرد.» این منبع افزود که نمایندگان حکومت طالبان از چند روز پیش در ترکیه حضور داشتهاند و در آنجا نیز با طرفهای مختلف، از جمله برخی نهادهای سازمان ملل متحد، دیدار کردهاند.
ماهیت فنی نشست و آمادگی طالبان برای پذیرش مهاجران
کمیسیون اروپا، به عنوان نهاد اجرایی این اتحادیه، اعلام کرده است که این نشست ماهیتی فنی دارد و به معنای بهرسمیت شناختن حکومت طالبان نیست.
به گفته منبع حکومت طالبان، آنان برای پذیرش آن دسته از پناهجویان افغان که آلمان تصمیم به اخراج آنان گرفته است، آمادهاند. آلمان پیش از این چندین بار شماری از پناهجویان افغان را که به ارتکاب جرم محکوم شده بودند به افغانستان بازگردانده است.
با اینحال، کشورهای عضو اتحادیه اروپا خواهان آن هستند که آن دسته از افغانهایی که درخواست پناهندگیشان رد شده هم اخراج شوند.
انتقاد گسترده سازمانهای حقوق بشری و فعالان مدنی
سازمانهای حقوق بشری و فعالان مدنی از تصمیم اتحادیه اروپا برای دعوت از نمایندگان حکومت طالبان برای گفتوگو انتقاد کرده و خواستار لغو این گفتوگوها شدهاند.
فرشته عباسی، پژوهشگر افغانستان در دیدهبان حقوق بشر، گفت: «هرگونه تعامل با طالبان باید بر حفاظت از حقوق بشر و پاسخگویی متمرکز باشد، نه بازگرداندن افراد به مکانی خطرناک.»
ایو گدی، مدیر دفتر نهادهای اروپایی سازمان عفو بینالملل، نیز گفت: «صحنههای ناامیدکننده فرار مردم، از جمله کارکنان اتحادیه اروپا، از افغانستان هنوز در خاطرهها تازه است. غیرقابل تصور است که اتحادیه اروپا اکنون تلاش کند که افرادی را به افغانستان – کشوری که در این مدت فقط خطرناکتر شده است – اخراج کند.»
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل برای افغانستان، در حساب خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «برگزاری نشست با طالبان در بروکسل اهانتی به افغانها، بهویژه زنان، خواهد بود.»
ملاله یوسفزی، فعال حق آموزش دختران و برنده جایزه نوبل صلح، نیز در حساب خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «اروپا نباید به رژیمی مشروعیت بدهد که مسئول یکی از بدترین بحرانهای حقوق بشری در جهان است. هرگونه تعامل با طالبان باید از حقوق زنان و دختران افغان آغاز شود و با همان نیز پایان یابد.»
تجمعات پناهجویان افغان در اروپا
در روزهای گذشته، پناهجویان افغان در شهرهای مختلف کشورهای اروپایی با برگزاری تجمعاتی با تصمیم این اتحادیه درباره مذاکره با حکومت طالبان مخالفت کردهاند. آنان نگران بازگشت اجباری به کشوری هستند که تحت حاکمیت طالبان با بحران انسانی، محدودیتهای شدید علیه زنان و فروپاشی اقتصادی روبهرو است.
محدودیتهای طالبان و بحران انسانی در افغانستان
طالبان از زمان بازگشت به قدرت، بهطور پیوسته آزادیهای فردی و اجتماعی زنان را محدود کردهاند، از جمله حق اشتغال، آزادی رفتوآمد، و تحصیل دختران بالاتر از کلاس ششم. آنان همچنین قوانینی را به اجرا گذاشتهاند که آزادی بیان و دیگر آزادیهای اجتماعی شهروندان را محدود میکند.
افغانستان در حال حاضر با یک بحران عمیق انسانی روبهرو است. بر اساس گزارش برنامه جهانی غذا وابسته به سازمان ملل متحد، بیش از ۱۷ میلیون نفر، یعنی یکسوم جمعیت کشور، با ناامنی غذایی مواجه هستند. این کشور همزمان میزبان میلیونها نفری است که در سالهای اخیر از ایران و پاکستان بازگشتهاند.
چالشهای حقوقی و اخلاقی
صدها هزار افغان از سال ۲۰۲۱ در کشورهای عضو اتحادیه اروپا درخواست پناهندگی دادهاند. قوانین اتحادیه اروپا در برخی موارد، مثلاً هنگامی که فرد به ارتکاب جرائم جدی یا تهدیدات امنیتی محکوم شده است، اجازه اخراج افراد را میدهد، اما با توجه به نبود روابط دیپلماتیک، بازگرداندن افراد به افغانستان محدود بوده است.
اگرچه افغانها جزو ملیتهایی هستند که بالاترین نرخ پذیرش پناهندگی در اتحادیه اروپا را دارند، اما با سختگیرانهتر شدن سیاستهای مهاجرتی، میزان پذیرش کلاً کاهش یافته است.