به گزارش خبرگزاری مهاجر، نشست «از نیروی نیابتی تا جانفدای ایران؛ تحلیل حضور مهاجرین افغانستانی در جنگ رمضان» با حضور محمدرضا زهرایی، حسین کاظمی و علیرضا بلیغ در خانه اندیشهورزان تهران برگزار شد. سخنرانان این برنامه از منظرهای اجتماعی، رسانهای و تاریخی به بررسی جایگاه مهاجرین افغانستانی در ایران پرداختند و تلاش کردند تصویری دقیقتر از نقش آنان در تحولات اخیر ارائه دهند.
روایتسازی رسانهای و ضرورت شنیدن «روایت جامع مهاجر»
محمدرضا زهرایی، عضو کارگروه مسائل اجتماعی مرکز تحقیقات اسلام مجلس، در سخنان خود به پدیده «اهریمنسازی» و «بیگانهسازی» مهاجرین اشاره کرد و گفت برخی اتهامات و ادعاها علیه جامعه افغانستانی، ریشه در چارچوببندیهای رسانهای و انگیزههای سیاسی دارد. او تأکید کرد که در دورههای بحران، روایتهای منفی به سرعت بازتولید میشوند و اگر واکنشهای مسئولانه برخی نهادها نبود، این تصویرسازیهای نادرست میتوانست دوباره غالب شود.
زهرایی با اشاره به تجربه ماههای گذشته افزود: در مقاطعی، مهاجرین بهعنوان «نیروی سرکوبگر» معرفی شدند، در حالی که نقشهای مثبت و سازنده آنان کمتر دیده میشود. او بر ضرورت تدوین و انتشار «روایت جامع مهاجر» تأکید کرد تا جامعه بتواند تصویری واقعیتر و چندلایهتر از مهاجرین افغانستانی داشته باشد.
همراهی تاریخی مهاجرین از نجف تا جنگ رمضان
در بخش دوم نشست، حسین کاظمی، پژوهشگر حوزه افغانستان، نمونههایی از همراهی تاریخی مهاجرین با تحولات ایران را مرور کرد. او با اشاره به حضور طلاب افغانستانی در دوره نجف و حمایت آنان از جریانهای انقلابی، یادآور شد که بنا بر گزارشها، حدود سه هزار مهاجر افغانستانی در دوران جنگ تحمیلی جان باختند.
کاظمی همچنین به واکنشهای گسترده مردم افغانستان و مهاجرین در ایران و سایر کشورها نسبت به تحولات جنگ رمضان اشاره کرد و گفت: در روزهای نخست این رخداد، فضای بسیاری از شهرهای افغانستان حالوهوایی سوگوار داشت و این همدلی در قالب تجمعات، تولید آثار هنری و فعالیتهای جمعی در ایران و اروپا نیز تداوم یافت. او معتقد بود که بازتاب رسانهای این همراهی در داخل کشور کمتر از واقعیت بوده است.
پیوندهای تاریخی ایران و افغانستان در بستر تحولات منطقه
علیرضا بلیغ، عضو هیئت علمی پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی، در سخنان خود به ریشههای تاریخی پیوندهای فرهنگی ایران و افغانستان پرداخت. او جدایی این دو حوزه فرهنگی را نتیجه افول صفویه و سیاستهای استعماری بریتانیا دانست و توضیح داد که ایران فرهنگی در گذشته گسترهای وسیع از آسیای میانه تا هند را دربر میگرفت.
بلیغ با اشاره به ظرفیتهای ایجادشده پس از انقلاب اسلامی، بر امکان بازتعریف هویت مشترک فرهنگی در منطقه تأکید کرد و گفت برای فهم رخدادهای امروز باید آنها را در چارچوب رقابتهای ژئوپلیتیک و اقتصادی آسیا تحلیل کرد.
جمعبندی
در سالهای اخیر، مسئله مهاجرین افغانستانی به یکی از موضوعات مهم اجتماعی و رسانهای در ایران تبدیل شده است. نشست «وضعیتشناسی مهاجرین» تلاش داشت با نگاهی چندبعدی، از بازنمایی رسانهای تا پیشینه تاریخی و نقش اجتماعی مهاجرین، تصویری دقیقتر از این جامعه ارائه دهد و زمینهای برای گفتوگوی علمی و منصفانه درباره آنان فراهم کند.
