به گزارش خبرگزاری مهاجر، بر اساس گزارش شبکه تحلیل‌گران افغانستان، شهر مرزی تریسته در شمال‌شرق ایتالیا به یکی از مسیرهای مهم ورود پناهجویان افغانستان به اروپا از راه بالکان تبدیل شده است. شماری از این افراد قصد دارند پس از ورود به ایتالیا، سفر خود را به کشورهای دیگر اروپایی ادامه دهند.
در پنج سال گذشته، نزدیک به ۳۰ هزار شهروند افغانستان از مسیر بالکان وارد تریسته شده‌اند و بخش قابل توجهی از پناهجویان عبوری را کودکان بدون همراه تشکیل می‌دهند.
تعلیق انتقال‌های دوبلین
مقررات دوبلین چارچوبی را برای تعیین کشور مسئول بررسی درخواست پناهندگی در اتحادیه اروپا مشخص می‌کند. در بسیاری از موارد، سابقه ورود یا ثبت درخواست پناهندگی می‌تواند در تعیین کشور مسئول نقش داشته باشد.
ایتالیا در ۵ دسامبر ۲۰۲۲ اعلام کرد که به‌دلیل کمبود ظرفیت پذیرش، انتقال پناهجویان از دیگر کشورهای اروپایی به این کشور به‌طور عمومی متوقف می‌شود. این محدودیت در سال ۲۰۲۵ نیز ادامه یافت، هرچند برخی انتقال‌ها، از جمله در پرونده‌های پیوستن اعضای خانواده، از استثناها برخوردار بوده‌اند.
ادامه این وضعیت باعث شده است که انتقال پناهجویان به ایتالیا از طریق سازوکار دوبلین با دشواری‌های عملی روبه‌رو شود. گزارش شبکه تحلیل‌گران افغانستان می‌گوید برخی پناهجویان با توجه به همین شرایط، ایتالیا را مسیری برای کاهش خطر انتقال اجباری و ادامه حضور در اروپا می‌دانند.
کودکان بدون همراه؛ آسیب‌پذیرترین گروه در مسیر بالکان
وضعیت کودکان بدون همراه یکی از نگرانی‌های مهم در مسیر مهاجرت از بالکان به تریسته است. گزارش کمیته بین‌المللی نجات درباره سال ۲۰۲۳ نشان می‌دهد که این کودکان نزدیک به ۱۹ درصد از تازه‌واردانی را تشکیل می‌دادند که در تریسته با آنان روبه‌رو شده و کمک دریافت کرده بودند؛ ۹۴ درصد این کودکان از افغانستان بودند. بیشتر آنان قصد داشتند سفر خود را به کشورهای دیگری مانند آلمان، فرانسه و سوئد ادامه دهند.
کودکان بدون همراه در این مسیر ممکن است با خطر بی‌سرپناهی، سوءاستفاده، خشونت و دشواری دسترسی به خدمات حمایتی روبه‌رو شوند. کمبود محل اقامت اضطراری و فرصت محدود برای دسترسی به مشاوره حقوقی و خدمات صحی و روانی، از جمله مشکلاتی است که نهادهای امدادرسان در تریسته گزارش کرده‌اند.
اصل منع بازگرداندن و محدودیت‌های اجرایی آن
اصل منع بازگرداندن، یکی از اصول بنیادین حقوق بین‌المللی پناهندگان است و دولت‌ها را از بازگرداندن افراد به جایی منع می‌کند که در آن با خطر آزار و اذیت یا آسیب جدی روبه‌رو باشند. با این حال، اجرای این اصل به بررسی شرایط هر پرونده و خطرهای احتمالی بستگی دارد و به‌معنای حق نامحدود انتخاب کشور مسئول بررسی درخواست پناهندگی نیست.
به باور آگاهان امور مهاجرت، وضعیت پناهجویان افغانستان در اروپا نشان می‌دهد که دشواری‌های مسیر بالکان تنها به عبور از مرزها محدود نیست، بلکه کمبود سرپناه، پیچیدگی روندهای پناهندگی و آسیب‌پذیری کودکان نیز از چالش‌های جدی این مسیر به شمار می‌روند. هماهنگی میان کشورهای اروپایی و دسترسی پناهجویان به روندهای عادلانه بررسی درخواست‌ها، می‌تواند در کاهش سرگردانی و خطرهای انسانی مؤثر باشد.
بحران پیچیده مهاجرت در اروپا
بازگشت دوباره پناهجویان افغان به ایتالیا، تصویری روشن از بحران پیچیده مهاجرت در اروپا ارائه می‌دهد؛ بحرانی که میان مقررات سختگیرانه دوبلین، فشارهای سیاسی برای اخراج و اصول حقوق بشری بین‌المللی گرفتار شده است. از سوی دیگر، برخی کشورهای اروپایی همچون آلمان و اتریش در سال‌های اخیر طرح‌هایی برای اخراج مهاجران افغان بررسی کرده‌اند و حتی مذاکراتی با طالبان برای تسهیل روند بازگشت انجام داده‌اند؛ موضوعی که نگرانی‌های گسترده‌ای در میان نهادهای حقوق بشری و مدافعان حقوق مهاجران ایجاد کرده است.