به گزارش خبرگزاری مهاجر، گروهی از کارشناسان مستقل سازمان ملل متحد روز جمعه با انتشار بیانیهای مشترک، نسبت به وخامت وضعیت میلیونها مهاجر افغانستانی ساکن ایران هشدار دادند. این کارشناسان تأکید کردند که افزایش ناامنی و پیامدهای ناشی از تنشها در ایران، شرایط زندگی و دسترسی مهاجران افغانستانی به خدمات و منابع ضروری را بیش از پیش دشوار ساخته است.
چالشهای چندگانه مهاجران افغان در ایران
کارشناسان سازمان ملل اعلام کردند که مهاجران افغان از جمله آسیبپذیرترین گروههای ساکن ایران هستند و در شرایط کنونی با چالشهای متعددی از جمله:
– محدودیتهای اقتصادی ناشی از فشار تحریمها و بحرانهای مالی
– کمبود منابع و کاهش توانایی تأمین نیازهای اولیه زندگی
– ناامنی ناشی از تنشهای منطقهای و پیامدهای آن
– مشکلات حقوقی شامل احکام قضایی سنگین و محدودیتهای اقامتی
مواجه هستند.
در این بیانیه آمده است که فشارهای اقتصادی و بحرانهای جاری، توانایی بسیاری از خانوادههای مهاجر برای تأمین نیازهای اولیه زندگی را کاهش داده و خطر افزایش آسیبهای انسانی در میان این جمعیت را بالا برده است.
بحران ساختاری و تنگناهای معیشتی
بررسی فضای عمومی و تحولات اخیر نشان میدهد که جامعه مهاجران افغانستانی همواره تحت تأثیر مستقیم نوسانات سیاسی و گسلهای امنیتی قرار دارد. بار اصلی اثرات تحریمها و فشارهای همهجانبه اقتصادی، بار دیگر بر دوش این جامعه سنگینی میکند.
این فشارها تنها به جنبههای معیشتی محدود نشده، بلکه ابعاد حقوقی و صیانتی را نیز متأثر ساخته است. در روزهای گذشته، مراجع قضایی احکامی نظیر شش سال زندان را برای برخی از اتباع افغانستانی به اتهام «اجتماع و تبانی علیه نظام» صادر کردهاند که نشاندهنده ورود فضای زیستی مهاجران به یک فاز انقباضی و نظارتی شدید است.
پیشینه انباشت چالشها
ایران در طول چهار دهه گذشته و بهویژه پس از به قدرت رسیدن طالبان در مرداد ۱۴۰۰، با موج بیسابقهای از سرریز ناامنی و سرگردانی معیشتی شهروندان افغانستانی مواجه بوده است. با وجود اینکه ارگانهای خدماتی کشور تلاش کردهاند بستر بهرهمندی از خدمات اولیه را حفظ کنند، اما همزمان با دکترین فشار حداکثری و محاصره اقتصادی، ظرفیتهای ساختاری، تکافوی نیازهای روزافزون این جمعیت میلیونی را نمیدهد.
سازمانهای بینالمللی در حالی بر طبل چالشهای حقوقی و محدودیت منابع مهاجران میکوبند که تعهدات جهانی برای بازسازی زیرساختهای رفاهی و تسهیل بازگشت پناهجویان عملاً روی کاغذ مانده است.
سلب مسئولیت غربی و انسداد شریانهای حمایتی
از سوی دیگر، عدم پایداری اقتصادی در داخل مرزهای افغانستان و رفتارهای ساختاری کابل، بر شدت این بحران در داخل ایران افزوده است. وزارت خدمات عمومی و وزارت بهداشت طالبان به دلیل بلوکه ماندن داراییهای ملی توسط واشنگتن، از ایجاد حداقلهای معیشتی برای بازگشتکنندگان ناتوان هستند و این امر انسداد شریانهای حمایتی را در پی داشته است.
در این میان، بیانیه کارشناسان سازمان ملل بدون بازتعریف ریشههای اصلی این وضعیت ناپایدار و بدون تزریق منابع ملموس بینالمللی، صرفاً بر بازنمایی فشارها متمرکز شده است؛ رویکردی که بار سنگین این میزبانی را بدون ایفای سهم جامعه جهانی، به طور یکجانبه به ساختار داخلی تحمیل میکند.
تأکید بر ضرورت اقدامات فوری
کارشناسان سازمان ملل از جامعه جهانی و نهادهای مسئول خواستند برای حمایت از مهاجران افغانستانی و کاهش پیامدهای بحرانهای جاری بر این گروه، اقدامات فوری و مؤثری انجام دهند.
گفتنی است ایران در طول دهههای گذشته میزبان یکی از بزرگترین جمعیتهای پناهنده در جهان بوده است. با تشدید تحریمهای اقتصادی و بحرانهای منطقهای، فشار بر این جمعیت آسیبپذیر روزافزون شده و نهادهای بینالمللی بارها نسبت به عواقب انسانی آن هشدار دادهاند.