به گزارش خبرگزاری مهاجر، رسانههای اروپایی گزارش دادهاند که کمیسیون اروپا در حال تدارک گفتوگو با مقامهای طالبان افغانستان است؛ مذاکراتی که هدف اصلی آن مهار مهاجرت غیرقانونی و افزایش نرخ بازگرداندن پناهجویان افغان از کشورهای عضو اتحادیه اروپا عنوان شده است. این اقدام در حالی صورت میگیرد که بروکسل همچنان بر «عدم بهرسمیتشناختن طالبان» تأکید دارد، اما فشارهای سیاسی داخلی و افزایش پروندههای پناهندگی، دولتهای اروپایی را به سمت تعامل عملی با طالبان سوق داده است.
دعوت رسمی بدون بهرسمیتشناسی
وبسایت «اینفو مایگرَنتس» گزارش داده است که اتحادیه اروپا مقدمات دعوت از هیأتی از طالبان برای حضور در بروکسل را فراهم کرده است. با وجود این، هنوز تاریخ مشخصی برای این نشست تعیین نشده و هیچ ویزایی برای اعضای هیأت صادر نشده است.
مگنوس برونر، کمیسر امور داخلی و مهاجرت اتحادیه اروپا، با دفاع از این تصمیم گفته است که اروپا برای مدیریت بحران مهاجرت و رسیدگی به حجم بالای پروندههای پناهندگی، ناچار است با «حاکمان دوفاکتوی افغانستان» وارد گفتوگو شود. او هدف اصلی این روند را «حفاظت از منافع شهروندان اروپایی» عنوان کرده است.
موج انتقادهای حقوق بشری
انتشار خبر این مذاکرات با واکنش تند نهادهای حقوق بشری روبهرو شده است. سازمانهایی مانند عفو بینالملل و کمیته بینالمللی نجات هشدار دادهاند که بازگرداندن پناهجویان به افغانستان، در شرایطی که این کشور با بحران انسانی، قحطی، محدودیتهای شدید علیه زنان و نقض گسترده حقوق بشر مواجه است، میتواند جان بسیاری از افراد را به خطر بیندازد.
فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، نیز پیشتر هشدار داده بود که کارمندان دولت پیشین، خبرنگاران، فعالان مدنی و زنان معترض در صورت بازگشت به افغانستان با خطر بازداشت، شکنجه و انتقامجویی روبهرو خواهند شد.
این نگرانیها در حالی مطرح میشود که طالبان اخیراً قوانین سختگیرانهتری از جمله قانونیسازی ازدواج کودکان و سرکوب اعتراضات مردمی در هرات را اعمال کردهاند؛ اقداماتی که انتقادهای بینالمللی را تشدید کرده است.
فشار احزاب راست افراطی بر سیاست مهاجرتی اروپا
به نوشته «اینفو مایگرَنتس»، پنج سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، دولتهای اروپایی تحت فشار احزاب راست افراطی و افزایش چشمگیر پروندههای پناهندگی، در حال تغییر رویکرد مهاجرتی خود هستند. افغانها اکنون بزرگترین گروه پناهجویان در اتحادیه اروپا را تشکیل میدهند.
از سال ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۴، حدود یک میلیون درخواست پناهندگی از سوی شهروندان افغانستان ثبت شده است؛ بسیاری از این پروندهها به دلیل نبود امکان اخراج، همچنان بلاتکلیف ماندهاند.
پیش از این، کشورهایی مانند آلمان ـ با میانجیگری قطر ـ و اتریش روند اخراج پناهجویان افغان دارای سابقه کیفری را آغاز کرده بودند. اکنون اکثریت اعضای اتحادیه اروپا خواهان توافقی جمعی با طالبان برای تسهیل این روند هستند.
دعوت رسمی به بروکسل؛ گامی در مسیر گفتوگوهای فنی
روزنامه ۸صبح نیز گزارش داده است که کمیسیون اروپا و وزارت عدلیه سوئد از عبدالقهار بلخی، سخنگوی وزارت خارجه طالبان، برای شرکت در نشست ۲۲ و ۲۳ جون ۲۰۲۶ در بروکسل دعوت کردهاند. هدف این نشست، بررسی سازوکارهای بازگرداندن شهروندان افغانستان فاقد حق اقامت در اروپا عنوان شده است.
در این دعوتنامه تأکید شده که گفتوگوها «فنی و غیرسیاسی» خواهد بود و به معنای بهرسمیتشناختن طالبان نیست. با این حال، این اقدام در تضاد با قطعنامههای پیشین پارلمان اروپا است که ساختار قضایی و سیاستهای طالبان را بهشدت محکوم کرده و خواستار تداوم عدم بهرسمیتشناسی این گروه شده بود.
تلاشی برای ایجاد تعادل میان سیاست، امنیت و حقوق بشر
گزارشها نشان میدهد اتحادیه اروپا در تلاش است میان فشارهای داخلی، ملاحظات حقوق بشری و واقعیتهای سیاسی افغانستان تعادلی برقرار کند. هرچند بروکسل تأکید دارد که طالبان را به رسمیت نمیشناسد، اما عملاً مسیر گفتوگو با این گروه هموار شده است؛ مسیری که میتواند به تغییرات مهمی در سیاست مهاجرتی اروپا منجر شود.