به گزارش خبرگزاری مهاجر، دولت اتریش اعلام کرده است که در حال نهاییسازی توافقی با ازبکستان است تا روند انتقال و اخراج مهاجران افغان از طریق خاک این کشور تسهیل شود. به گزارش رسانههای اروپایی، قرار است این توافق در جریان سفر وزیران کشور و خارجه اتریش در تاریخ ۷ مه به تاشکند امضا شود.
سخنگوی وزارت کشور اتریش هدف این توافق را ایجاد امکان انتقال مهاجران افغان به ازبکستان و سپس بازگرداندن آنان به افغانستان عنوان کرده و آن را بخشی از سیاستهای سختگیرانه مهاجرتی و پناهندگی این کشور دانسته است. مقامهای اتریشی میگویند این مسیر میتواند جایگزین مسیرهای پیشین، از جمله انتقال از طریق ترکیه، شود.
زمینههای سیاسی و مهاجرتی این توافق
اتریش طی سال گذشته چندین مورد اخراج مهاجران افغان را اجرا کرده و اکنون به دنبال ایجاد سازوکاری پایدارتر برای ادامه این روند است. در یکی از موارد، یک شهروند افغان پس از هفت سال زندان در اتریش به کابل بازگردانده شد.
این اقدامها در حالی صورت میگیرد که اتحادیه اروپا در ماههای اخیر به کشورهای عضو اجازه داده است «مراکز بازگشت» را در کشورهای خارج از اتحادیه ایجاد کنند؛ مراکزی که قرار است پناهجویان ردشده پیش از بازگردانده شدن در آن نگهداری شوند. دانمارک، یونان، آلمان، هلند و اتریش از جمله کشورهایی هستند که بهطور فعال در حال بررسی این طرحاند.
تماسهای فنی اروپا با طالبان
همزمان با این تحولات، کمیسیون اروپا گزارشها درباره دعوت هیأتی از طالبان به بروکسل را رد کرده، اما تأیید کرده است که تماسهای فنی با طالبان درباره روند بازگرداندن مهاجران افغان ادامه دارد. این تماسها پس از درخواست مشترک حدود ۲۰ کشور اروپایی برای تسهیل اخراج پناهجویان افغان آغاز شده است.
برخی رسانههای اتریشی نیز گزارش دادهاند که نمایندهای از طالبان پیشتر به وین سفر کرده تا درباره همکاری در زمینه اخراج مهاجران افغان با مقامهای اتریشی گفتوگو کند.
نگرانیهای حقوق بشری
نهادهای حقوق بشری و سازمانهای امدادی نسبت به پیامدهای چنین توافقهایی هشدار دادهاند. کمیته بینالمللی نجات (IRC) اعلام کرده است که روند اخراج مهاجران افغان در جهان رو به افزایش است و این اقدامها میتواند جان افراد را در معرض خطر قرار دهد.
کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل نیز هشدار دادهاند که بازگرداندن اجباری افغانها ممکن است اصل «عدم بازگرداندن به خطر» را نقض کند؛ اصلی که کشورها را از بازگرداندن افراد به مناطقی که در آن با تهدید جدی مواجهاند، منع میکند.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل برای حقوق بشر افغانستان، مذاکرات اتحادیه اروپا با طالبان درباره اخراج افغانها را «بسیار نگرانکننده» توصیف کرده و گفته است که چنین اقدامهایی در شرایطی انجام میشود که نقض گسترده حقوق بشر در افغانستان، بهویژه علیه زنان و کارکنان دولت پیشین، ادامه دارد.
با وجود این تحولات، نگرانی در میان مهاجران افغان در اروپا رو به افزایش است. بسیاری از آنان که پس از تحولات سال ۲۰۲۱ به اروپا پناه بردهاند، اکنون با خطر بازگردانده شدن به کشوری روبهرو هستند که همچنان با بحرانهای امنیتی، اقتصادی و حقوق بشری دستوپنجه نرم میکند.
توافق احتمالی اتریش و ازبکستان، اگر نهایی شود، میتواند مسیر تازهای برای اخراج مهاجران افغان ایجاد کند و همزمان بحثهای گستردهتری را درباره سیاستهای مهاجرتی اروپا و پیامدهای انسانی آن برانگیزد.
