به گزارش خبرگزاری مهاجر، در ماههای اخیر، اجرای طرح اجباری بیمه درمانی برای اتباع خارجی و افزایش قابلتوجه هزینههای آن، موجی از نگرانی را در میان خانوادههای مهاجر ایجاد کرده است. الزام به پرداخت یکجای مبالغ سنگین، نبود امکان قسطبندی، ابهام در نحوه تعیین تعرفهها و محدود بودن پوشش خدمات درمانی، از جمله چالشهایی است که مهاجران افغانستانی با آن مواجه شدهاند.
در همین زمینه، محمدرضا زهرایی، دبیر ستاد راهبری مهاجرین حوزههای علمیه و پژوهشگر علوم اجتماعی، معتقد است که این سازوکار «نیازمند بازنگری فوری» است.
اصل بیمه اقدامی مثبت است، اما رقم تعیینشده با واقعیتهای اقتصادی همخوانی ندارد
زهرایی با تأکید بر ضرورت برخورداری همه افراد از حداقل پوشش درمانی، اصل بیمه را اقدامی مثبت ارزیابی میکند، اما رقم تعیینشده برای اتباع را «غیرواقعی و ناعادلانه» میداند.
او با اشاره به تعیین مبلغ حدود ۸ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان برای هر فرد، میگوید این رقم تقریباً دو برابر تعرفه بیمه سلامت برای دهک دهم ایرانیهاست و چنین تفاوتی نیازمند توضیح و شفافسازی است. به گفته وی، بسیاری از خانوادههای مهاجر از اقشار کمدرآمد هستند و توان پرداخت چنین هزینههایی را ندارند.
الزام خانوادگی و هزینههای چند ده میلیونی
به گفته زهرایی، تعریف بیمه بهصورت خانوادگی و اجبار همه اعضا به ثبتنام، هزینهها را به شکل تصاعدی افزایش داده است. او توضیح میدهد که یک خانواده ۵ یا ۶ نفره باید دهها میلیون تومان پرداخت کند؛ رقمی که برای بسیاری از مهاجران «عملاً غیرقابل تأمین» است.
نبود امکان پرداخت اقساطی نیز فشار اقتصادی را تشدید کرده و خانوادهها را در وضعیت دشواری قرار داده است.
پوشش محدود بیمه سلامت و ابهام در خدمات
زهرایی محدود بودن خدمات بیمه سلامت را یکی دیگر از عوامل نارضایتی اتباع میداند. او میگوید حتی بسیاری از شهروندان ایرانی نیز نسبت به پوشش این بیمه انتقاد دارند و طبیعی است که مهاجران در برابر پرداخت مبالغ سنگین، پرسشهایی درباره سطح خدمات داشته باشند.
به گفته وی، الزام به داشتن بیمه پایه برای استفاده از بیمههای تکمیلی نیز دسترسی مهاجران به خدمات بهتر را محدود کرده است.
هزینههای اضافی دفاتر کفالت
دبیر ستاد راهبری مهاجرین حوزههای علمیه با انتقاد از روند ثبتنام بیمه، به دریافت مبلغ حدود ۲۳۰ هزار تومان توسط دفاتر کفالت اشاره میکند؛ هزینهای که به گفته او، بار مالی بیشتری بر خانوادههای مهاجر تحمیل کرده است.
او معتقد است که اتباع میتوانند مستقیماً از طریق سامانه بیمه سلامت ثبتنام کنند و واگذاری این فرآیند به دفاتر کفالت نیازمند بازنگری است.
ضعف حمایت از گروههای آسیبپذیر
زهرایی با اشاره به نبود سازوکارهای حمایتی مؤثر برای بیماران، سالمندان و زنان سرپرست خانوار، تأکید میکند که ظرفیت نهادهای بینالمللی، خیریهها و گروههای مردمی بهدرستی به کار گرفته نشده است.
او میگوید بسیاری از خانوادههای نیازمند یا از روند معرفی به نهادهای حمایتی بیاطلاعاند یا اساساً در این چرخه قرار نمیگیرند.
ضرورت تفکیک میان مهاجران مقیم و گردشگران
این پژوهشگر اجتماعی با تأکید بر اینکه مهاجران مقیم سالها در ایران زندگی و کار کردهاند، معتقد است که سیاستگذاری درباره آنان باید متفاوت از مسافران کوتاهمدت باشد.
به گفته او، بسیاری از مهاجران افغانستانی در سختترین شرایط در کنار مردم ایران ماندهاند و شایسته نیست که با فشارهای اقتصادی سنگین مواجه شوند.
لزوم بازنگری فوری در تعرفهها
زهرایی در پایان با اشاره به توقف موقت اجرای اجباری بیمه برای دو ماه، تأکید میکند که این تعلیق موقت کافی نیست و تعرفهها باید بهطور اساسی بازنگری شود.
او میگوید: «حداقل انتظار این است که نرخ بیمه اتباع به نرخ دهکهای برخوردار ایرانی نزدیک شود و برای گروههای آسیبپذیر، معافیتها و حمایتهای جدی در نظر گرفته شود.»
موضوع بیمه درمانی اتباع خارجی در ایران وارد مرحلهای حساس شده است. کارشناسان هشدار میدهند که ادامه روند فعلی، بدون شفافیت و بدون توجه به توان اقتصادی خانوادههای مهاجر، میتواند پیامدهای اجتماعی و معیشتی گستردهای به همراه داشته باشد. بازنگری فوری در تعرفهها، ایجاد امکان قسطبندی و تقویت سازوکارهای حمایتی، از مهمترین مطالباتی است که فعالان حوزه مهاجرت مطرح میکنند.