به گزارش خبرگزاری مهاجر، مقامهای پلیس مرزی بوسنی و هرزگوین گزارش دادند که روز چهارشنبه (۱۱ شهریور) در دو عملیات مشترک با وزارت کشور جمهوری صربسکا، مجموعاً ۹۶ مهاجر که قصد عبور غیرقانونی از مرز را داشتند، شناسایی و بازداشت شدهاند. این عملیات در منطقه بیستریتسا، نزدیک گذرگاه مرزی «گرادیسکا» انجام شده است؛ منطقهای که طی سالهای اخیر یکی از نقاط فعال در مسیر مهاجرت غیرقانونی به اروپا بهشمار میرود.
در نخستین عملیات که بعدازظهر چهارشنبه انجام شد، ۶۳ مهاجر متوقف شدند؛ شامل ۴۰ شهروند پاکستان و ۲۳ شهروند بنگلادش. مقامهای قضایی بوسنی دستور بازرسی صحنه را صادر کرده و دو قایق مورد استفاده مهاجران توقیف شده است. همچنین دو نفر بهعنوان مظنون به قاچاق انسان شناسایی شدهاند.
در عملیات دوم که شب همان روز اجرا شد، ۳۳ نفر دیگر در تلاش برای عبور غیرقانونی متوقف شدند؛ شامل ۱۸ شهروند افغانستان، ۱۳ شهروند بنگلادش و ۲ شهروند پاکستان. این افراد پس از بازداشت به مراکز مربوطه منتقل شدهاند و بررسیهای قانونی درباره آنان ادامه دارد.
بر اساس گزارشها، توقیف قایقها و شناسایی دو مظنون قاچاق نشان میدهد که پلیس بوسنی تلاش دارد علاوه بر جلوگیری از عبور غیرقانونی، شبکههای سازمانیافته قاچاق انسان را نیز هدف قرار دهد. مقامهای قضایی بوسنی اعلام کردهاند که تحقیقات درباره نحوه انتقال این گروهها و ارتباط احتمالی آنان با شبکههای بزرگتر قاچاق ادامه دارد.
گزارشهای نهادهای اروپایی نشان میدهد که مسیر بالکان غربی همچنان یکی از مسیرهای اصلی مهاجران برای رسیدن به اروپا است. هرچند آمارهای فرانتکس از کاهش ۷۴ درصدی عبورهای غیرقانونی در سال ۲۰۲۶ خبر میدهد، اما کارشناسان معتقدند که این کاهش میتواند ناشی از تغییر روشهای قاچاقچیان و استفاده از مسیرهای دشوارتر باشد؛ از جمله عبور از رودخانهها و مناطق کمتردد.
بر اساس گزارش شبکه تحلیلگران افغانستان، شبکههای قاچاق انسان در مسیر بالکان طی یک دهه گذشته از گروههای کوچک و پراکنده به شبکههایی حرفهای، فراملی و در برخی مناطق خشن تبدیل شدهاند. در یک دهه گذشته بیش از ۲.۵ میلیون نفر از مسیر بالکان غربی برای رسیدن به اروپای غربی عبور کردهاند که حدود یکپنجم آنان شهروندان افغانستان بودهاند.
شمار قابلتوجه شهروندان افغانستان در میان بازداشتشدگان اخیر، بازتابی از روندی گستردهتر است. عوامل اصلی این موج مهاجرت عبارتند از:
۱. بحران عمیق اقتصادی و بشردوستانه در افغانستان پس از بازگشت طالبان به قدرت؛ بر اساس گزارشهای نهادهای سازمان ملل، افغانستان با یکی از بزرگترین بحرانهای بشری جهان روبهرو است.
۲. بازگرداندن اجباری میلیونها مهاجر از ایران و پاکستان؛ بسیاری از بازگشتکنندگان که پیشتر برای امنیت، کار یا تحصیل به کشورهای همسایه رفته بودند، اکنون به کشوری بازمیگردند که فرصت شغلی محدود و محدودیتهای اجتماعی گسترده دارد.
۳. محدودیتهای گسترده طالبان بر آموزش، اشتغال و آزادیهای اجتماعی، بهویژه برای زنان و دختران.
۴. نبود مسیرهای قانونی کافی برای مهاجرت؛ با وجود درخواستهای مکرر نهادهای حقوق بشری، بسیاری از متقاضیان پناهندگی همچنان با نرخ پذیرش پایین روبهرو هستند.
این مسیر با وجود حرفهایشدن شبکههای قاچاق، همچنان یکی از خطرناکترین مسیرهای مهاجرتی جهان باقی مانده است. در فوریه ۲۰۲۳، اجساد ۱۸ مهاجر افغانستانی در یک کامیون متروکه در نزدیکی صوفیه، پایتخت بلغارستان، پیدا شد. همچنین غرقشدن مهاجران هنگام عبور از رودخانه «درینا» در مرز صربستان و بوسنی، از دیگر نمونههای تلخ این مسیر است.
سازمان بینالمللی مهاجرت، ضمن ابراز نگرانی از تداوم این رویدادها، اعلام کرده به دلیل کمبود بودجه قادر به ثبت همه موارد جانباختگان مسیرهای مهاجرتی نیست و آمار واقعی قربانیان احتمالاً بیشتر از ارقام رسمی است.